Berlijn, een stad die blijft fascineren - Een stedentrip die uitmondde in een onverwacht pleidooi voor het papieren boek

Zoals zoveel bezoekers lieten ook wij ons meevoeren langs de iconische plekken die Berlijn zijn unieke karakter geven: de Brandenburger Tor, het Rijksdaggebouw, de Fernsehturm, Checkpoint Charlie, de Gedenkstätte Berliner Mauer, Potsdamer Platz en uiteraard de majestueuze Berliner Dom aan de oevers van de Spree.

Niet alleen de stad zelf wist te verrassen. Vlak bij ons hotel verscheen onverwacht de wereldberoemde bokslegende Mike Tyson. Ondanks de aanwezige beveiliging stond hij mij vriendelijk toe een foto te maken. Daarnaast hadden wij het bijzondere genoegen kennis te maken met kunstenares Mathilde ter Heijne, die haar wortels heeft in Tubbergen en al decennialang in Berlijn woont en werkt.

Toch zou achteraf blijken dat niet alleen het verblijf, maar zeker ook de terugreis op 14 juni een blijvende indruk zou achterlaten.

Met 553 passagiers vertrok de trein van GoVolta om 16.15 uur vanuit Berlijn richting Nederland. Nabij Schüttorf kwam de trein in aanrijding met een ree. De locomotief raakte daarbij zodanig beschadigd dat verder rijden onmogelijk was. Binnen korte tijd arriveerden politie, brandweer en ambulance. Blauwe zwaailichten verlichtten de avond, terwijl reizigers zich afvroegen hoe en wanneer de reis zou worden hervat.

Omdat de trein niet over restauratievoorzieningen beschikte, bezorgde de brandweer flesjes water voor de gestrande passagiers. Een vervangende locomotief moest van elders worden aangevoerd, waardoor de vertraging steeds verder opliep. De uren verstreken langzaam.

Gelukkig bood de WK-wedstrijd van het Nederlands elftal tegen Japan de nodige afleiding. Rond de nog opgeladen tablets en iPads van medereizigers ontstonden spontaan kleine groepjes supporters die gezamenlijk de verrichtingen van Oranje volgden. Het zorgde voor een onverwacht gevoel van verbondenheid.

Pas ruim na afloop van de wedstrijd kwam er enige beweging in de situatie. Een Duitse locomotief duwde de defecte trein stapvoets naar Bad Bentheim. Inmiddels was het diep in de nacht. Daar besloten verschillende reizigers, onder wie wijzelf, uit te stappen. Voor het verdere traject zou een Nederlandse locomotief worden ingezet, wat opnieuw voor aanzienlijke vertraging zou zorgen. Het grootste deel van de passagiers reisde uiteindelijk door naar Hengelo.

Alsof de reis nog niet genoeg hindernissen had gekend, wachtte in Nederland een volgend probleem. Op het traject tussen Hengelo en Amsterdam stonden nachtelijke werkzaamheden gepland. Door de opgelopen vertraging arriveerde de trein op een moment waarop het spoor al buiten gebruik was genomen voor het reguliere treinverkeer. Het traject was tussen 00.00 en 04.00 uur namelijk afgesloten. Een situatie die niet was voorzien en waarvoor op dat tijdstip geen direct alternatief beschikbaar was. Uitermate vervelend voor de reizigers met bestemming Amersfoort of Amsterdam.

Gaandeweg de nacht werd bovendien duidelijk dat moderne technologie haar beperkingen kent. Smartphones vielen uit, tablets raakten leeg en e-readers gaven hun laatste procenten prijs. Zonder wifi en zonder mogelijkheden om apparaten op te laden, verloren digitale hulpmiddelen langzaam hun waarde.

Gelukkig had ik enkele boeken meegenomen. Terwijl om mij heen schermen één voor één zwart werden, hoefde ik slechts een bladzijde om te slaan om verder te reizen in een ander verhaal. Het voelde bijna nostalgisch, maar tegelijkertijd verrassend actueel. Geen lege batterij, geen internetverbinding en geen afhankelijkheid van techniek. Alleen papier, woorden en tijd.

Juist in die lange nacht bewees het fysieke boek zijn blijvende waarde. In een wereld die steeds verder digitaliseert, herinnerde deze onverwachte reiservaring eraan dat sommige uitvindingen hun kracht nooit verliezen. Wanneer de techniek het laat afweten, blijven papier en inkt onverstoorbaar hun werk doen. Soms blijkt de meest betrouwbare technologie nog altijd het boek te zijn.

Martin Paus