Twente is een streek vol verhalen. Eeuwenlang werden sagen en legenden doorgegeven: over witte wieven, dwaallichten en spookverschijningen, maar ook over smokkelaars, bijzondere dorpsfiguren en ingrijpende gebeurtenissen. Vooral tijdens de lange winteravonden, bij het knapperende haardvuur, kwamen deze verhalen tot leven. Die eeuwenoude verteltraditie vormt een belangrijke inspiratiebron voor schrijver en streekhistoricus Jan Bornebroek.
Al jarenlang verdiept Jan Bornebroek zich in de geschiedenis, volkscultuur en gebruiken van Twente en de omliggende streken. Met zijn vele publicaties draagt hij bij aan het bewaren van dit waardevolle culturele erfgoed. Zijn nieuwste boek 'Bij het haardvuur vertelde verhalen uit Twente en omstreken' sluit prachtig aan bij deze traditie. Bornebroek verzamelde een groot aantal spannende, mysterieuze en soms ongelooflijke verhalen en schreef ze op een toegankelijke manier opnieuw op. Zo kunnen ook nieuwe generaties kennismaken met de rijke vertelcultuur van Twente.
Wat Bornebroeks werk bijzonder maakt, is zijn liefde voor de streek en haar inwoners. Hij laat zien dat geschiedenis niet alleen bestaat uit grote gebeurtenissen, maar juist ook uit de ervaringen van gewone mensen. Herinneringen, anekdotes en volksverhalen geven het verleden kleur en een menselijk gezicht.
Een van zijn bekendste boeken is 'De Spooktrein'; een publicatie over de trein met dwangarbeiders die in maart 1945 in Enschede strandde. Verhalen over vluchtelingen, ontsnappingen en bijzondere gebeurtenissen brengen de laatste dagen van de Tweede Wereldoorlog in Twente dichtbij.
In 'Smokkelen? Nooit van gehoord, niets gezien' vertelt Bornebroek over de smokkel langs de Nederlands-Duitse grens en over de mensen voor wie smokkelen lange tijd onderdeel was van het dagelijks leven.
Een belangrijk deel van Bornebroeks werk bestaat uit volksverhalen die onlosmakelijk met Twente en het aangrenzende Duitse grensgebied zijn verbonden. In 'Sagen, Legenden, Spokerijen uit Twente en het Graafschap Bentheim' brengt hij verhalen over witte wieven, dwaallichten, geesten en andere mysterieuze verschijningen opnieuw tot leven.
Ook in titels als 'De Wijzen (?) Uit Het Oosten', 'De molenaar van Neuenhaus', 'Boerenmagie: Bron van ons Gedachtengoed', 'Van zwervers tot kwakzalvers', 'De extra dimensie van het platteland' en 'Wat steet doar op 't huus' richt hij de aandacht op bijzondere aspecten van het leven en denken in Twente en omgeving.
Met zijn omvangrijke oeuvre heeft Bornebroek zich ontwikkeld tot een belangrijke chroniqueur en verteller van Twente. Hij slaat een brug tussen verleden en heden en zorgt ervoor dat verhalen die anders dreigen te verdwijnen, behouden blijven.
Zijn publicaties zijn gebaseerd op historisch onderzoek, archiefmateriaal, gesprekken met streekbewoners en jarenlang speurwerk. Tegelijkertijd lezen ze als verhalen waarin de geschiedenis tot leven komt. Wie 'Bij het haardvuur vertelde verhalen uit Twente en omstreken openslaat', waant zich even terug bij het vuur van vroeger. De wind buiten, het vuur dat zachtjes knappert en iemand die begint te vertellen…
Over wat er ooit gebeurde. Over iets wat niemand helemaal kon verklaren. Over een smokkelaar, een dorpsfiguur, een geestverschijning of een geheim dat jarenlang werd bewaard. Verhalen die misschien verloren dreigden te gaan, maar dankzij Jan Bornebroek opnieuw worden verteld. En zolang er wordt verteld, blijft het verleden leven.
'Bij het haardvuur vertelde verhalen uit Twente en omstreken' is exclusief verkrijgbaar bij Brummelhuis Boekhandel in Denekamp.
Martin Paus