Wim T. Schippers (1942-2026) - De meester van de verwondering

Schippers bezat het uitzonderlijke vermogen om de plechtigheid van kunst, cultuur en samenleving zachtjes onderuit te halen, zonder ooit cynisch of vernietigend te worden. Zijn humor was nooit vrijblijvend. Achter iedere glimlach school een scherpe observatie van menselijke gewoonten, instituties en pretenties. Hij hield ons een lachspiegel voor waarin we onszelf verrassend goed herkenden.

Wie zijn werk kende, wist dat bij Schippers niets vanzelfsprekend was. Taal werd speelgoed, televisie een laboratorium, radio een podium voor het onwaarschijnlijke en beeldende kunst een uitnodiging om opnieuw te leren kijken. Hij creëerde ruimte voor toeval, voor het onaffe en voor de schoonheid van het onlogische. Alsof hij ons wilde laten zien dat de werkelijkheid altijd rijker is dan de afspraken die wij daarover met elkaar maken.

Die gedachte kwam onwillekeurig bij mij op toen ik op 4 juni jl. het Stedelijk Museum Amsterdam bezocht om het condoleanceregister te tekenen. Ik schreef er slechts enkele woorden:
"Een stem van verwondering is verstild. De verbeelding van Wim T. Schippers blijft!"

Terwijl ik mijn boodschap achterliet, vroeg ik mij af hoe Schippers zelf tegen zo'n register zou hebben aangekeken. Vermoedelijk met respect, maar tegelijk met een ondeugende glimlach. Misschien had hij zich afgevraagd waarom verdriet altijd zo keurig tussen de lijntjes moet blijven.

Juist die gedachte leek terug te keren in de vele persoonlijke boodschappen die anderen hadden achtergelaten. Ze vormden samen een ontroerend portret van een kunstenaar die generaties wist te raken:
"Onnavolgbaar, voor altijd."
"Nooit heb ik een eigenzinniger mens gekend dan jij."
"Hé Wim, dank maar niet dat wij denken dat je dood bent."
"Zo gelachen om Van Oekels Discohoek en je Ernie-vertolking was hartverwarmend!"
"Ik zal Ronflonflon nooit vergeten."
"Als je het hiernamaals ook zo prettig ontregelt, staat ons nog wat te wachten!"
En misschien wel de mooiste samenvatting van allemaal:
"Wim is niet weg en zal nooit weg zijn."

Tussen de vele berichten stonden ook opmerkingen die Schippers waarschijnlijk zelf met een mengeling van verbazing en ironie zou hebben gelezen. Ze onderstreepten hoe persoonlijk zijn werk werd beleefd en hoezeer hij onderdeel was geworden van het collectieve geheugen. 

Een iconisch portret van Wim T. Schippers is gemaakt door fotograaf Hendrik Jan Smit. Tijdens ons bezoek aan de KunstRAI in Amsterdam (november 2025) dwaalden we langs de vele stands, omringd door een levendige stroom bezoekers en vanzelfsprekend talloze kunstenaars. Wat toen slechts een spontane momentopname leek, is nu uitgegroeid tot een dierbare herinnering aan een kunstenaar die, zelfs wandelend over een kunstbeurs, onmiskenbaar zichzelf bleef.

Misschien ligt juist daarin de essentie van zijn nalatenschap. Schippers gaf ons de vrijheid om anders te kijken, anders te denken en vooral anders te lachen. Niet om de werkelijkheid te ontvluchten, maar juist om haar scherper waar te nemen. Zijn werk blijft prikkelen en vragen stellen. Zijn personages leven voort in ons collectieve geheugen. Zijn stem resoneert in een cultuur die nog altijd gebaat is bij een gezonde dosis verwondering, speelsheid en eigenzinnigheid.

Sommige kunstenaars laten een indrukwekkend oeuvre na. Wim T. Schippers laat daarnaast iets veel fundamentelers achter: een manier van kijken. Een houding. Een subtiele kanteling van het hoofd, waardoor de wereld ineens minder vanzelfsprekend en juist oneindig veel interessanter wordt.

Dat is een zeldzaam geschenk. En ergens is het een geruststellende gedachte dat zelfs de eeuwigheid zich inmiddels misschien afvraagt of zij nog wel serieus genoeg genomen moet worden.

Martin Paus